W armii niemieckiej stosowano wiele wzorów malowania pojazdów. Do 1935 roku obowiązywał tzw. kamuflaż Reishswehry z 1922 roku. Polegał on na pokryciu całego czołgu nieregularnymi plamami w kolorze ciemnozielonym, ciemnobrązowym i szarym. W 1935 roku wprowadzono kamuflaż składający się w 2/3 z farby ciemonoszarej tzw. Panzer Grau (oryginalna nazwa Dunkelgrau) RAL

PzKpfw I Ausf.A - malowanie wczesnego typu - cały pojazd w barwie Panzergrau

7021 (FS 595B; 361118-36176) i w 1/3 z ziemistobrązowej tzw. Reichswehr Braun RAL 7017 (FS 595B; 30115). W 1938 wprowadzono jednolite malowanie całego pojazdu farbą Panzer Grau RAL 7021. Ten typ kamuflażu potwierdziła instrukcja Heeres Mitelungen nr 864 z dnia 30 lipca 1940 roku. W warunkach polowych kadłuby pojazdów bardzo często pokrywano błotem, które doskonale maskowało pojazd upodobniając go kolorystycznie do otaczającego terenu. W niektórych jednostkach stosowano niestandardowe malowanie dwubarwne w kolorach ciemnoszarym i ciemnozielonym.

W czasie walk na froncie wschodnim okazało się niezbędne wprowadzenie dodatkowego malowania zimowego, bowiem czołg pomalowany ciemną farbą był doskonale widoczny na tle śniegu i stanowił łatwy cel dla nieprzyjacielskich armat przeciwpancernych i czołgów. Malowanie takie wprowadziła instrukcja z 18 listopada 1941 roku nakazująca pomalowanie czołgu białą farbą zmywalną lub wapnem.

Moment przemalowywania czołgu PzKpfw III

Jednolite malowanie Panzergrau przetrwało do jesieni 1942 roku. Wówczas kolor ten zastąpiono barwą piaskową pozwalający lepiej ukryć pojazd w terenie. Kolor ten określano jako Dunkelgelb RAL 7028 lub Wehrmacht Olive (FS 595B; 33275-33434). Choć powszechnie przyjmuje się, iż farba ta została wprowadzona 18 lutego 1943 roku instrukcją Heeres Mitelungen nr 181, to w rzeczywistości pierwsze wozy malowane fabrycznie farbą Dunkelgelb pojawiły się najpóźniej już wiosną 1942 roku. Wymieniona wyżej instrukcja wprowadzała za to nowy typ kamuflażu polegający na nanoszeniu na kolor bazowy Dunkelgelb RAL 7028 wykonany w fabryce nieregularnych plam, plamek, żyłek wężyków lub innych wzorów w kolorach oliwkowozielonym tzw. Olivegrün RAL 8002(FS 595B; 34510 -

- 34259) i ciemnobrązowym tzw. Rotbraun RAL 8017 (FS 595B; 30117).Układ plam kamuflażu był dostosowanych do warunków terenowych i pory roku. Można wyróżnić malowanie "jesienne" z przewagą koloru brązowego i "wiosenno-letnie" z przewagą zieleni. Najczęściej jednak malowanano wozy dwoma farbami kamuflującymi, dzięki czemu uzyskiwano trójbarwne schematy malowań. Spotyka się również pojazdy użytkowane tylko w malowaniu fabrycznym, szczególnie w okresie bitwy kurskiej w lipcu 1943. W dniu 18 sierpnia 1944 roku wprowadzono nowy wzór malowania z wykorzystaniem kolorów: Olive Grün RAL 6003 oraz Rotbraun RAL 8012 (FS 595B; 30109). Kolor RAL 6003 był znacznie ciemniejszy niż używany poprzednio RAL 8002 zaś RAL 8012 (który był w zasadzie antykorozyjną farbą gruntową) miał bardziej ceglastoczerwony odcień niż stosowany poprzednio RAL 8017.

Działo szturmowe StuG IV w kamuflażu typu "Ambush"

W tym czasie zainicjonwano również nowy typ malowania zwany "Licht und Schaten" (światło i cień) bardziej znany z nazwy angielskiej "Ambush" (zasadzka). Polegał on na nanoszeniu małych piaskowych plamek na ciemnych powierzchniach oraz plamek brązowych lub zielonych na powierzchniach piaskowych. Często stosowano jednak uproszczoną wersję tego kamuflażu malując tylko jasne plamki na ciemnych powierzchniach. Od listopada 1944 roku jako kolor bazowy stosowano RAL 6003 zaś kolor RAL 7028 był barwą uzupełniającą.

Pojazdy przydzielone do Deutsches Afrika Korps początkowo malowane były standardowo tj. jednolicie kolorem Panzer Grau RAL 7021, co w warunkach pustynnych było niedopuszczalne, gdyż demaskowało czołg. Taki system malowania w zasadzie utrzymywał się przez pierwsze kilka miesięcy walk w Afryce. 17 marca 1941 roku wprowadzono nowy wzór kamuflażu - jako podstawę przyjęto pomalowanie 2/3 powierzchni kolorem żółtobrązowym - Gelb Braun zwanym też Afrika Korps Gelb RAL 8000 (FS 595B; 33227?), na który nanoszono nieregularne plamy w kolorze zielonoszarym

Wóz dowodzenia SdKfz 250/3 alt w kamuflażu stosowanym w Afryce pod koniec 1941 roku

Grau RAL 7008 (FS 595B; 34227?). Braki w zaopatrzeniu powodowały, że pojazdy pozostawiano niekiedy w kolorze Panzer Grau RAL 7021 lub stosowano farby Luftwaffe np. RLM 79 Sandgelb (FS 595B; 33434) czy RLM 79a Sandbraun (FS 595B; 30215). Używano również zdobycznych farb brytyjskich. Instrukcja z 25 marca 1942 roku (Heeres Mitelungen nr 315) nakazała kolejną zmianę barw czołgów walczących w Afryce. Polecała ona aby 2/3 czołgu malować farbą ciemnobrązową Braun RAL 8020 (FS 595B; 32169-30257) o odcieniu nieco ciemniejszym niż RAL 8000. Reszta pojazdu miała być malowana farbą ciemnoszarą Panzer Grau RAL 7021. W praktyce jednak

bardzo rzadko stosowano proporcje kolorów podanych w wytycznych. Zdarzały się też pojazdy pomalowane bardzo nietypowo, czego przykładem mogą być czołgi PzKpfw III Ausf. L i N z 15. DPanc. malowane w regularne ciemnoszare kwadraciki, co zdalszej odległości wyglądało jak kawałek muru.

Więcej przykładów malowania znajduje się w rozdziale Galeria oraz przy opisie każdego pojazdu w dziale malowanie.

Literatura:

• Artur Majewski "Barwy i znaki Panzerwaffe - Panzerregiment"
• Janusz Ledwoch "Panzer I"
• Janusz Ledwoch, Zbigniew Borawski "PzKpfw III"
• Bruce Culver, Bill Murphy "Panzer Colours - Camouflage of the German Panzer Forces"